เกษตรลำปางถ่ายทอดเทคนิคการผลิตขยายชีวภัณฑ์ “เชื้อราบิวเวอเรีย” ควบคุมมอดเจาะผลกาแฟอย่างยั่งยืน

วันที่ 27 พฤศจิกายน 2568 นายอภิรักษ์ หลักชัยกุล เกษตรจังหวัดลำปาง มอบหมายให้ นางสาววัชราภรณ์ มะโนคำ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ นายสงกรานต์ ดวงอ้าย นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ และนางสาวอัจฉริยา โตนะโพ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรปฏิบัติการ กลุ่มอารักขาพืช พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองปาน ถ่ายทอดเทคนิคการผลิตขยายเชื้อราบิวเวอร์เรีย แก่เกษตรกรเข้าสู่ระบบมาตรฐาน GAP (กาแฟ) โครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่เพื่อปรับเพิ่มผลิตภาพการผลิต ณ หอประชุมบ้านใหม่พัฒนา ม.8 ต.แจ้ซ้อน อ.เมืองปาน จ.ลำปาง

มอดเจาะผลกาแฟเป็นแมลงศัตรูพืชที่ สำคัญของกาแฟสร้างปัญหาให้กับเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟในจังหวัดลำปางทั้งสายพันธุ์โรบัสต้าและอะราบิก้า มอดเจาะผลกาแฟ เป็นแมลงปีกแข็งขนาดเล็ก ตัวเต็มวัยเพศเมียมีขนาดเล็กประมาณ1.5-2.0 มิลลิเมตร เจริญเติบโตและขยายพันธุ์ ภายในเมล็ดกาแฟตั้งแต่ระยะไข่จนถึงตัวเต็มวัย

วงจรชีวิตส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ภายในเมล็ดกาแฟ มอดจะเจาะเข้าไปในผลกาแฟตั้งแต่ผลมีสีเขียวจนกระทั่งผลมีสีแดงและสามารถอยู่ในผลกาแฟที่แห้งคาอยู่บนต้นได้ ส่วนผลกาแฟที่ร่วงหล่นลงพื้นดิน หากในเมล็ดกาแฟมีความชื้นเหมาะสม ตัวมอดจะอาศัยอยู่ภายในกาแฟกะลาได้อีกระยะหนึ่ง ซึ่งมอดยังคงทำลายเมล็ดกาแฟกะลาระหว่างการตากเมล็ดได้อีกด้วย

เชื้อราบิวเวอเรีย บาสเซียนา (Beauveria bassiana) สายพันธุ์กรมวิชาการเกษตร (DOA -B18) โดยได้รับการสนับสนุนหัวเชื้อจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร ลำปาง เป็นเชื้อราที่มีความเฉพาะเจาะจงในการควบคุมมอดเจาะผลกาแฟในระยะตัวเต็มวัย

• กลไกการเข้าทำลาย

เชื้อราบิวเวอเรียจะแทงเส้นใยเข้าไปทำลายอวัยวะภายในตัวมอดกาแฟ ทำให้มอดอ่อนแอ ป่วย และตายในที่สุด เมื่อแมลงตาย เส้นใยจะงอกออกมาภายนอกตัวและสร้างสปอร์แพร่กระจายไปยังแมลงตัวอื่น ๆ ได้

พร้อมกับได้ประชาสัมพันธ์ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ณ วันที่ 6 พฤศจิกายน 2568 เรื่อง มาตรการบริหารจัดการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก ไม่เกิน 2.5 ไมครอน ภาคการเกษตร (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2568 โดยห้ามเผาในพื้นที่การเกษตร ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ – 31 มีนาคม พ.ศ. 2569 หากฝ่าฝืนเกษตรกรจะไม่ได้รับสิทธิ์เข้าร่วมโครงการของกระทรวงเกษตรฯ นาน 2 ปี ยกเว้นการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติด้านการเกษตร